وب‌سایت شخصی فاطمه معدنی

مصاحبه با روزنامه همشهری

گفتگوی همشهری با فاطمه معدنی، پژوهشگر کتاب کودکعمری دوستی با یار مهربان

نویسنده: باران خانی البرز-خبرنگار همشهری

پرداختن به فرهنگ کتابخوانی در جامعه مزیت‌های بسیاری دارد و باعث می‌شود تا مردمی آگاه و غنی از دانش که می‌توانند برخوردی منطقی با مسائل داشته باشند در جامعه زندگی کنند…

۱۳۹۵/۰۸/۰۴

پرداختن به فرهنگ کتابخوانی در جامعه مزیت‌های بسیاری دارد و باعث می‌شود تا مردمی آگاه و غنی از دانش که می‌توانند برخوردی منطقی با مسائل داشته باشند در جامعه زندگی کنند. پرداختن به مساله کتابخوانی به دلیل اهمیتی که دارد یکی از موضوعاتی است که در جوامع پیشرفته هم توجه زیادی به آن می‌شود. مسائلی که انسان با خواندن کتاب آنها را تجربه می‌کند شاید سال‌ها نیاز باشد تا در زندگی عادی به تجربه آن بپردازد. از این رو باید هر چه بیشتر برای داشتن جامعه ای کتابخوان تلاش کرد. برای داشتن جامعه ای کتابخوان باید این فرهنگ را از سنین کودکی نهادینه کرد و در این میان خانواده‌ها نقشی اساسی دارند. ترغیب کودکان به کتابخوانی و علاقه‌مند کردن آنها به مطالعه روش‌های خاص خود را دارد. با «فاطمه معدنی» کارشناس ارشد کتابداری و پژوهشگر و نویسنده در زمینه کتاب کودک گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌خوانید.

والدین چقدر در کتابخوان شدن کودک تأثیر دارند؟

اولین و مهم‌ترین شرط برای این‌که کودکانی کتابخوان داشته باشیم این است که در محیطی قرار بگیرند که افراد خانواده اهل کتاب باشند. پدرومادر باید سعی کنند تا در زمان‌های مختلف کتاب بخوانند و این کار را پیش چشم کودکانشان انجام دهند. به این صورت برای کودک جا می‌افتد که کتاب مرجعی است که می‌تواند از آن کمک بگیرد. این روش در واقع کودکان را به صورت غیر مستقیم با کتاب آشنا می‌کند و به دلیل این‌که از روشی غیر مستقیم است بیشترین تأثیر را دارد.

تأثیر خواندن کتاب برای کودکان از سنین پایین چقدر است؟

برای این‌که کودکان را با کتاب آشنا کنیم باید از همان سنین پایین برای آنها کتاب بخوانیم. در ابتدا برای این‌که کودک را جذب کتاب کرد باید ذهنش را با نشان دادن تصویر کتاب و یا با یک سوال در مورد کتاب درگیر داستان کرد.

خواندن کتاب برای کودکان روش خاصی دارد؟

کتاب خواندن برای کودکان هم روش‌های خاصی دارد. لازم است با هیجان و با تغییر صدا در مورد شخصیت‌های مختلف کتاب برای آن‌ها کتاب خوانده شود و همچنین در حین کتاب خواندن در مورد برداشت کودک از داستان و نظر شخصی‌اش در این مورد سوال شود. باید حتما تصاویر کتاب را به کودک نشان داد و حتما انگشت پدر یا مادر زیر جملات باشد تا کودک با شکل نوشتاری آن هم آشنا شود. پرسش‌های مختلف در مورد حدس کودک از ادامه داستان و یا این‌که خودش را جای شخص اصلی بگذارد به پویایی ذهن و خلاقیت کودکان کمک زیادی می‌کند. در مورد انتخاب کتاب‌های مناسب برای هر سنی هم باید دقت نظر خاصی وجود داشته باشد. به عنوان مثال در مورد کودکان زیر ۳ سال که هیچ شناختی از کتاب ندارند باید از روش‌هایی استفاده کرد که فقط با ساختار کتاب آشنا شوند و به آن علاقه‌مند شوند. در این مورد به جای استفاده از کتاب‌های کاغذی از کتاب‌هایی با کاغذ گالینگور یا کتاب‌های حمام و پارچه ای و پر از تصویر استفاده شود. برای کودکان ۳ تا ۶ سال از کتاب‌های شعر استفاده شود و به همین ترتیب برای هر سن کتاب‌های خاص آن سن تهیه شود.

برای ترغیب کودکان به کتابخوانی باید از چه روش‌هایی استفاده کرد؟

بعد از شناخت کتاب مناسب برای کودکان برای ترغیب آن‌ها به کتابخوانی باید اقدامات مختلفی انجام شود. یکی از این اقدامات مشخص کردن ساعتی خاص در منزل است که تلویزیون و موبایل خاموش باشد و اعضای خانواده دور هم به کتابخوانی مشغول شوند. در این مورد اگر کودک قادر به خواندن نیست پدر و مادر برای وی کتاب بخوانند و اگردر سنینی است که می‌تواند خود کتاب بخواند، هرشخص به صورت جداگانه مطالعه کند. همچنین در پایان در مورد آنچه خوانده‌اند به یکدیگر توضیح دهند. حتی می‌توان برای کودکان در گروه سنی پیش از دبستان بعد از خواندن کتاب نمایش آن را اجرا کرد. درست کردن کتابچه به کمک وسایل ساده چون کاغذ و مقوا در سنین مدرسه و تصویرسازی و داستان‌پردازی در این کتابچه به عنوان کاردستی خود کودک که نام وی به عنوان نویسنده روی آن درج شده هم می‌تواند در تمایل آن‌ها به کتاب و همچنین دادن ایده و خلاقیت به کودکان بسیار موثر باشد. از دیگر اقدامات خوبی که پدر ومادرها باید برای این‌که فرزندانشان به خواندن کتاب ترغیب شوند انجام دهند این است که از آنها بخواهند دفتری تهیه کنند و هر روز چند جمله از مطالب کتاب‌ها یا مجلاتی را که می‌خوانند و می‌آموزند در آن دفتر بنویسند. پدرو مادرها باید برای ترغیب فرزندانشان به کتابخوانی انرژی بگذارند و پا به پای آن‌ها بیایند. باید وقت لازم را برای گوش دادن به آن‌ها در مورد کتاب‌هایی که خوانده اند، بگذارند.

دورهمی‌های دوستانه برای کتابخوانی در چه سنینی مناسب است؟

کتابخوانی در جمع دوستان برای کتابخوان کردن کودکان مقاطع ابتدایی موثر است. کودکان در ۹ و ۱۰ سالگی یعنی مقطع دبستان بسیار تحت تأثیر دوستان خود قرار دارند. بنابراین فراهم کردن شرایط کتابخوانی دسته‌جمعی تأثیر زیادی روی آن‌ها دارد، به این صورت که یک کتاب را انتخاب کنند و به صورت دسته‌جمعی و نوبتی به خواندن آن بپردازند. این کار باعث می‌شود کتابخوانی گروهی را یاد بگیرند و این کار را در گروه‌های دوستی خود انجام دهند.

اهدای کتاب به کودکان چقدر اهمیت دارد؟

یکی از فعالیت‌های سودمند هدیه دادن کتاب به کودکان در مناسبت‌های مختلف است که باعث می‌شود کتاب را به عنوان هدیه بشناسند و ارزش ان را بدانند البته در این مورد نباید زیاده‌روی شود و پدرو مادرها باید بدانند که اگر در همه مناسبت‌ها برای کودک کتاب هدیه بگیرند نتیجه برعکس می‌دهد ،زیرا کودکان در بسیاری موارد دوست دارند هدیه‌های متنوع دیگری بگیرند. والدین سعی کنند ماهی یکی – دو بار کودک را به کتابفروشی ببرند و برایش کتاب بخرند یا کودک را در کتابخانه عضو کنند تا با این فضاهای فرهنگی آشنا شود.

دیدگاهتان را بنویسید

Your email address will not be published. Required fields are marked *.

*
*
You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">HTML</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>